Bijzondere vondst op ’t Ende

Aan ’t Ende van het gehucht De Stapel heeft al sinds mensenheugenis een boerderij gestaan. Voor het eerst werd deze boerderij genoemd in 1458. Net als bij veel andere boerderijen in de omgeving kreeg ook ’t Ende ongeveer honderd jaar geleden een nieuw voorhuis. De lange ‘staart’ van de boerderij, waarin tegenwoordig een informatiecentrum van Stichting Het Drentse Landschap is gevestigd, bleef behouden. Op 26 november 1971 werd in deze boerderij een bijzondere vondst gedaan.

Van oudsher is het Drentse Coevorden een vestingstad geweest. Zoals te verwachten viel, stond er ook een kasteel, maar door diverse oorzaken raakte dit in verval. In de jaren zestig van de vorige eeuw werd besloten het complex te restaureren, en Monumentenzorg van de provincie Drenthe werd hiervoor ingeschakeld. Het werk werd gegund aan aannemersbedrijf J. Nijboer uit IJhorst. Bij de start van de restauratie in 1968 stuitte men op funderingsresten van een ronde toren, die kennelijk deel uitmaakte van het oorspronkelijke complex. Dit bracht echter een probleem met zich mee: de toren kwam op geen enkele bekende afbeelding voor. Monumentenzorg stelde daarom dat zonder visueel bewijs herbouw niet mogelijk was.

Dankzij de niet-aflatende zoektocht van de heer Nijboer kon het werk in 1972 toch worden afgerond—inclusief de toren. Terwijl hij vergeefs zocht naar een afbeelding, kwam hij in contact met de helderziende Tholen uit Nunspeet. Deze paragnost ‘zag’ een afbeelding van de toren en gaf aan dat deze zich ten oosten of zuidoosten van de huidige zoeklocatie moest bevinden. Daarnaast beschreef hij een groot gebouw en een antieke houten kist met houtsnijwerk, die in verband zouden staan met de afbeelding.

Deze aanwijzingen brachten Nijboer bij de familie Claterbos op ’t Ende. Zij hadden een aantal schilderijen geërfd van Augustijn Claterbos, een schilder die van 1750 tot 1828 in Haarlem leefde en in de St. Bavokerk aldaar begraven ligt. Tijdens een kopje koffie werd een map met werken van Claterbos tevoorschijn gehaald, en daar was het bewijs: een afbeelding van de kasteeltoren van Coevorden. Ineens vielen alle puzzelstukjes op hun plek. De Stapel ligt ten oosten/zuidoosten van IJhorst, het grote gebouw dat de paragnost had ‘gezien’ was de St. Bavokerk in Haarlem, en de kist met houtsnijwerk was de dekenkist waarin de map met tekeningen jarenlang op ’t Ende bewaard was gebleven.

Dankzij deze bijzondere vondst beschikt Coevorden nu weer over een gerestaureerd kasteel—compleet met toren!